fikret ilkiz etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
fikret ilkiz etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

13 Eylül 2009 Pazar

Hukukun kilometre taşı Türkiye’de döşenecek




Türkiye, dünya ceza hukuku açısından kilometre taşı olacak uluslararası bir kongreye hazırlanıyor. 11 Eylül’ün ardından giderek alevlenen insancıl ceza hukuku mu yoksa salt devletin güvenliğini gözeten bir ceza hukuku mu tartışması dünya çapında ünlü hukukçular tarafından masaya yatırılacak. Kongrede alınacak kararlar önümüzdeki süreçte dünya ceza hukukunun da esaslarını belirleyecek.



Cumhuriyet tarihinin en büyük hukuk kongresi

ALPER TURGUT

Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük hukuk kongresi, 20–27 Eylül 2009 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilecek. ABD’yi vuran 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından yerküreyi saran radikal çıkışlar ve yıkıcı çılgınlıklar (terör, savaş, işgal vs.) hepimizin malumu... İşte, XVIII. Dünya Ceza Hukuku Kongresi’nde; sınır tanımayan savaş, terörü besleyen nedenler, çoğalan insan hakları ihlalleri ve giderek gücünü arttıran örgütlü suçlar ile günümüz ceza hukuku sorunları masaya yatırılacak, bilimsel tartışmalar yapılacak. Kongrenin ana başlığı “Küreselleşmenin Ceza Adalet Sisteminin Önüne Çıkardığı Başlıca Sorunlar” olarak belirlendi. Dört alt başlık ise şunlar; “Hazırlık Hareketleri ve İştirakin Genişlemesi”, “Terörizmin Finansmanı”, “Özel Yargılama Tedbirleri ve İnsan Haklarının Korunması” ve “Evrensel Yargı Yetkisi”...

Merkezi Paris’te bulunan Dünya Ceza Hukuku Derneği’ne (AIDP) üye Türkiye Ceza Hukuku Derneği’nin ev sahipliğinde düzenlenecek kongreye dünyanın dört bir yanından hukukçular katılacak. İlki 1926 yılında yapılan ceza hukuku kongresi için Facebook’ta açılan grupta, katılım bedelinin avukatlar için 250, araştırma görevlileri, stajyer ve öğrenciler için ise 150 TL olarak belirlenmesi ise tepki topladı. Özellikle kıt kanaat geçinen öğrenciler, fiyatı fahiş buldular.

XVIII. Dünya Ceza Hukuku Kongresi’yle ilgili sorularımızı; Avukat Fikret İlkiz, Türk Ceza Hukuku Derneği Başkan Yardımcısı Hasan Fehmi Demir ve Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Görevlisi Pınar Memiş yanıtladı.

— Uluslararası Ceza Hukuku Kongresi nedir, ne şekilde toplanır ve nasıl çalışır?

Pınar Memiş; Kongre beş yılda bir yapılıyor. Kongre öncesinde ulusal grupların belirledikleri ulusal raportörler, AIDP'nin Bilimsel Komitesi'nin anket sorularını yanıtlayarak ulusal raporları hazırladı. Ülkelerin ulusal raporları, Bilimsel Komite'ye yollanır. XVIII Kongre için gönderilen ulusal raporlar incelendi ve her konu başlığı için bir “Genel Rapor” oluşturuldu. Genel Raportör tarafından hazırlanan Genel Raporlar'ın ulusal gruplara sunulması ve karar taslaklarının tartışmaya açılması için dört ayrı ülkede hazırlık kolokyumları gerçekleştirildi. Ardından ulusal raportörler, genel rapor ve taslak karar üzerinde görüşlerini bildirdi, söz konusu kararlara son şekli verildi ve metinler oy birliğiyle kabul edildi. Artık Raporlar ve karar taslakları kongreye sunulmaya hazır. Kongrede ayrıca yaklaşık yüz yıllık bir tarihe sahip olan AIDP'ın yeni yönetim kurulu üyeleri seçilecek.

— Ev sahibi Türk Ceza Hukuku Derneği'nin yaptığı çalışmalardan bahsedelim.

Fehmi Demir; Türk Ceza Hukuku Derneği, avukat, hâkim, savcı, hukuk felsefecileri, adli tabipler ve araştırma görevlilerinin birlikte üye oldukları tek dernektir. Dernek, 2000 yılında kuruldu. Adının önüne “Türk” koyabilmek için 2003 yılında Bakanlar Kurulu'na başvuruldu ve onay alındı. Derneğimiz bugüne dek onlarca bilimsel toplantı düzenledi, 20'yi aşkın yayın ile “Suç ve Ceza” dergisini çıkarttı.

— Türk hukukçuların kongreye ilgisi nedir?

Fehmi Demir; Meclis Başkanlığı ile Adalet ve Kültür Bakanlıkları, Kongreye büyük destekte bulundular. Bunun dışında kongre öncesinde İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya'da ön çalışma, bir bakıma Kongreye hazırlık amaçlı toplantılar yaptık ancak katılım fazla değildi. Kongreye ilgi özellikle Türk hukukçuları açısından umduğumuz ölçüde değil. Ancak katılım için başvuranlar arasında stajyerlerin oranındaki fazlalık, gelecek adına sevindirici bir gelişme...

— Bu yıl tespit edilen konu “terör”... Neden böyle bir konu seçildi?

Fehmi Demir; 11 Eylül saldırılarının ardından terör konusu daha çok gündeme gelmeye başladı. Hukuk, terörle mücadele bakımından tek başına yeterli değildir. Sorunun köküne inmek gerekir. Terör olgusunun algılanması tüm dünyada artan bir biçimde yaygınlaştı ve yarattığı dehşetle ortaya koyduğu şiddet tüm dünyada tedirginlik yarattı. New-York’taki ikiz kuleler, Madrid’deki Atocha istasyonunda meydana gelen saldırılarda da görüldüğü gibi gelişen teknoloji, küresel haberleşme sistemleri nedeniyle terörizmi de yeni bir karakter kazandı. “Çok ciddi suç türleri” ortaya çıktı… Nasıl mücadele edeceksiniz? Tek başına “hukuk” bu mücadelede yeterli değildir. Ekonomik ve sosyolojik etkenler, küçülen dünyanın küreselleşmesi… Diğer yandan kişilerin temel hak ve özgürlüklerini, salt güvenlik için feda edemezsiniz.

—Terör yasaları, çoğu zaman insan hakları ihlallerini de beraberinde getirmiyor mu?

Fikret İlkiz; Güvenlik güçleri, gündelik hayata müdahale ediyor. Sizin özgürlük alanınızı hukuk yerine polis/kolluk güçleri belirleyebiliyor. Sorunları, temel hak ve özgürlükler ekseninde çözmek gerek. Yasalar, bilimsel ve hukuku uygun olmalı... Yaşamın bir parçası haline gelmesinden korkulan terörün önlenmesi, daha çok demokrasiyi gerektirir. Yaşanılan acılar tek başına sınıraşan suçların cezalandırılmasında ne kadar önemli ise; insan haklarının korunması da bir o kadar önemli… Uluslar arasında, topluluklar arasında birbirine aykırı görüşler var…İnsan haklarından güvenlik için vazgeçmeyi kabul eden ülkeler ; insan haklarının kısıtlanmasını “hak” olarak görmeye başladıkları andan itibaren “olağanüstü” haller olağanlaşıyor…Oysa çağımız, insancıl ceza hukukunu yaratmak zorundadır. Bu zorunluluk temel insan haklarının her koşulda korunmasını zorunlu kılar. Terör, aslında böyle önlenebilir. İnsan haklarının sınırlandırılması, sınıraşan suçların önlenmesine değil çoğalmasına neden olur. Panik mevzuatı yaratılır ve panik kanunlarının hâkim olduğu bir toplumda endişe, tedirginlik ve korku içinde yaşarsınız. Korku imparatorluklarının kan tüccarları da ekonominize hâkim olur. Yaşamınızı savaş alanına çevirir. O nedenle, uyuşturucu ve yasadışı silah kaçakçılarının, göçmen kaçakçılarının, sınıraşan suç çetelerinin egemenliklerine hukuk yoluyla son vermek her devletin görevi olmalı ve bu Dünya üzerinde bu görev bu anlayışla paylaşılmalıdır… Kongre, hem Türkiye hem de dünya açısından kilometre taşı olacak.

—11 Eylül saldırılarının ardından ABD’nin “önleyici savaş” ve “demokrasi götürmek” gerekçelerine sığınarak kanunsuzluğa yönelmedi mi?

Fehmi Demir; Doğu Blok'u ortadan kalkınca dünya tek süper güce kaldı. Batı ittifakı ise tamamen bozuldu. ABD için öncelik Avrupa'dan Ortadoğu'ya geçti. 11 Eylül’den önce de ABD hazırlıklarını yapıyordu. İşin ilginç yanı soğuk savaş bittikten sonra ABD’nin askeri harcamaları yüzde 12 arttı. Her alanda güvenlik vurgusu yapılıyor. Ama özgürlüğün olmadığı yerde güvenlik de yoktur.

—ABD, Güney Amerika’daki kontrgerilla faaliyetleri gibi yasadışı oluşumları da her zaman destekledi.

Fehmi Demir; Evet, ancak onlar gizli operasyonlardı. Artık “Black Water” gibi özel güvenlik şirketleri kullanıyor ve Ortadoğu’da yasal olarak çalışıyorlar. Hukuk şemsiyesi altına sığınıyorlar. Guantanamo ve gizli cezaevleri, adaletin işlemediği yerler. ABD’nin insan hakları ihlalleri sürüyor ve son süreçte hafif işkenceyi dillendirerek yasal zemine sokmak istiyorlar. İşkencenin benimsendiği, doğal karşılandığı bir iklimde yaşamanın bütün sonuçlarıyla ABD’nin çıkarlarına hizmet ettiği ortadadır.

—Peki, hazırlık hareketlerinin suç sayılması konusunda ne söyleyebilirsiniz?

Fehmi Demir; bombayı patlatan eylemci ile bomba taşırken yakalanan adam, aynı kefeye konulamaz. Belki adam teslim olacaktı, belki patlatmaktan vazgeçecekti… Bütün bunlar sadece Türkiye’nin değil, Dünyanın tartıştığı sorunlar... Aslında ülkelerin çoğunda, hazırlık hareketleri, cezayı hak eden suçu oluşturan fiile uzak olması nedeniyle cezalandırılmaya gerek görülmemiştir. Aslında nesnel bir bakış açısıyla, bu hareketler, bir risk oluşturan, somut bir tehlike olarak görülmemekte veya sosyal bir zararın nedeni olarak gösterilmemektedir. O halde, Avusturya, Almanya, Hırvatistan, İspanya, Fransa, İtalya ve Brezilya’da olduğu gibi hazırlık hareketleri, teşebbüsün yasal tanımında da görüleceği üzere cezalandırılabilecek teşebbüsün unsurlarından önceki eşik olarak tanımlanabilir. Bazı ülkeler de ise, kanunda açıkça yazılı olmayan sadece yargı içtihatları ile ifade edilen ve eylemin gerçekleştirilmesi için atılan ve suç işleme kastını da içeren adımlar olarak tanımlanabilir. Hatta Fransa, Almanya, Finlandiya, Macaristan ve Hollanda’da bu unsurlara başka niteliklerde eklenmektedir. Suç işleme zamanı, suç mahalline yakınlık, eylemin başka türlü yorumlanmasının mümkün olamaması ve hareketin yani suçlanan eylemin o suçun oluşması için yeterli olması ve illiyet bağı, suçun işlenme tehlikesi gibi… İşte bütün bunlar Kongre’nin, bir başka deyişle Dünya ülkelerinin ve ceza hukukunun en çetrefil çözüm bekleyen sorunlarıdır.

—Türkiye’de örgütlü suçlarla mücadele yöntemleri insanlarda endişe veya korku yaratıyor mu?

Fikret İlkiz; Türkiye'nin cezaevleri, cumhuriyet tarihinin en dolu günlerini yaşıyor. Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri, cezaevleri içine yapılan yargılamalar, gizli tutulan dosyalar, insanların dinlenilmesi ve takip edilmesi haliyle endişe yaratıyor. Yaratmaz mı? Düşünün, bu ülkenin geçmiş yargı tarihinde DGM’lere Hayır mitingleri yapılmıştır. Başarılmıştır… Olağanüstü yargı hallerinin olağan sayılması engellenmiştir. Bu gün geldiğimiz noktaya bakarsanız; artık hiç kimsenin gündeminde “devletin güvenliği için” yapılan yargılamaların tabii hâkim ilkesine aykırı olduğu konusunda bir karşı çıkış zihniyeti yok. Öyle ki; artık ülkemiz ceza usul sisteminde “Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri”nin kuruluşu ve çalışmaları “yasal” ve olağan dönemin bir parçası oldu. Herkes ve yasa koyucu; özel yetkili ağır ceza mahkemeleri ve özel yetkili savcıları çoktan benimsedi… O nedenle cezaevleri inşaatları çoğaldı. Cezaevleri artık “Campus” olarak anılıyor… Cezaevleri “campüslerinde” kurulan mahkemeler ve yargılamaları olağan kabul edildi ve içselleşti. Çünkü, bizde yargının geçmiş tarihinden elde edilen deneyimlerle oluşmuş bir yargı kültürü yok… Olan yargı kültürüne de karşı çıkıyorlar zaten… Bu durumda; olağanüstü yetkilerle donatılmış kolluk güçleri, özel yetkili savcılar ve özel yetkili mahkemelerdeki yargılamalar da yargının tarafsızlığını zedeliyor. Bağımsızlığını ortadan kaldırıyor ve yargılanan insanlar da temel hakları için ulaşmaya çalıştıkları yargı teminatından yoksun kalıyor… Bu tedirginliktir, güvensizliktir ve Av. Fehmi Demir’in dediği gibi özgürlük yoksa zaten güvenlik de yoktur…

—Son sorum “Evrensel Yargı Yetkisi” yetkisi üzerine olacak.

Pınar Memiş; Evrensel yargı yetkisi, sınıraşan suçların faillerinin cezasız kalmasını engellemek amacıyla benimsenmiş olan yargılama yöntemlerinden... Ayrıca uluslararası suçları engelleyici bir nitelik taşıyor... Kongrenin tavsiye kararında; devletlerin en ağır suçların engellenmesi ve cezasız kalmaması için, evrensellik ilkesini kendi iç hukuklarında benimsemeye davet edildiler. Tüm ülkelerde evrensel yargı yetkisine konu olan uluslararası suçlar arasında, deniz haydutluğu; kölelik; savaş suçları; insanlığa karşı suçlar; soykırım; apartheit ve işkence suçları var…


18. ULUSLARARASI CEZA HUKUKU KONGRESİ



1-7 Ekim 1984 tarihleri arasında Kahire’de toplanan XIII. Uluslararası Ceza Hukuku Kongresi’nde tüm devletler; en ağır suçların engellenmesi ve cezasız kalmaması için karar aldılar ve evrensellik ilkesinin gereği olarak ülkeleri kendi iç hukuklarında bu kararları benimsemeye davet ettiler.. Düşünün bu kararlara rağmen; ancak on dört yıl sonra 1998’de Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin kurulabilmesi mümkün olabildi..
XVIII Uluslararası Ceza Hukuku Kongresi’nde ülkelerin “Evrensel Yargı Yetkisi” 25 yıl sonra yeniden tartışılacak… 76 yıl önce Palermo 3–8 Nisan 1933’de yapılmış olan Üçüncü Uluslararası Ceza Hukuku Kongresi’nde “Hangi suçlar için evrensel yargı yetkisi uygundur?” sorusu tartışılmıştı…


Bu konuda alınan kararlara göre; “deniz haydutluğu, köle ticareti, kadın ve çocuk ticareti, uyuşturucu trafiği, müstehcen yayınların dolaşım ve trafiği, deniz tabanındaki kabloların tahrip edilmesi ve koparılması ve radyo-elektrik iletişime karşı ciddi saldırılar, özellikle yanlış ve hileli sinyal ve dalgaların iletimi ve dolaşımı, kalpazanlık suçu, kıymetli evrak ve kredi araçlarında sahtekarlık, genel tehlike yaratabilecek vandalizm ve barbarlık gibi suçlar tüm devletlerin ortak çıkarlarına zarar verici nitelikte suçlardır.”

Genel Rapora göre; evrensel yargı yetkisi, en ihtilaflı konulardan birisidir. Hatta, evrensel yargı yetkisinin “ölüm döşeğinde olmasa bile bir ayağının çukurda olduğu” ileri sürülüyor... Buna rağmen ülkelerin kendi ulusal yargılama sisteminde evrensel yargılama ilkesini benimsemiş olduğu da bir gerçek…


CUMHURİYET PAZAR DERGİ / 13 - 09 - 2009

4 Ekim 2008 Cumartesi

Sanal âlemde net sansür


İnternet sansürü bugünlerde en fazla konuşulan konular arasında. Video paylaşım sitesi Youtube’un kapatılmasının ardından birer ikişer diğer sitelerin de yapılan ‘ihbar’larla kapatılması internette gezinmeyi iyice zorlaştırdı. Birkaç sitede bir karşımıza çıkan tanıdık ibare artık bizi şaşırtmıyor. Sitelerin çoğunun kapanmasına neden olan 5651 sayılı yasa, ifade özgürlüğünü kısıtlamayacak şekilde değişmezse gelecekte Türkiye’nin ‘ahlaki’ ve ‘kültürel’ yapısına uymayan (!) sitelere ancak yurtdışından ulaşacağız.

İnternette suç değil sansür var


İfade özgürlüğünün hâlâ tartışıldığı ülkemizde ‘sansür’ zihniyeti devam ediyor. Çağın en çok kullanılan iletişim mecrası interneti susturmak ise Türkiye’de bir telefon uzaklığında. İhbar edilen siteler önce kapanıyor sonra mahkemeye gidiliyor. Yani önce zanlı infaz ediliyor sonra yargılanıyor.


SİNEM DÖNMEZ


Mayıs 2007’de, ünlü video paylaşım sitesi Youtube, Atatürk’e hakaret içeren bir video yüzünden Türkiye’den erişilemez duruma geçti. 19 Eylül’de dünyaca ünlü evrim teorisyeni bilim adamı Richard Dawkins’in sitesi Adnan Oktar’ın Yaratılış Atlası kitabının eleştirisi yüzünden yapılan şikayet yüzünden kişilik haklarına hakaret edilmesi gerekçesiyle kapatıldı. 22 Eylül’de yine malum kitap aleyhinde bir basın açıklamasında bulunan Eğitim-Sen’in sitesi yine kişilik haklarına hakaretten kapatıldı. 29 Eylül’de ekşisözlük Telekom tarafından erişimi kesildi, 3 saat sonra avukatların itirazı üzerine tekrar açıldı. Peki, size sorumuz şu: “Siz internet sitelerinin kapanmasına ne kadar zamandan beri şaşırmıyorsunuz?”




Kısa bir an dahi olsa düşündüğünüzde, youtube’un kapalı olmasını ne kadar kanıksadığımızı, bir sitede ‘bu siteye erişim mahkeme kararıyla engellenmiştir’ ibaresini gördüğümüzde artık çocukların bile bildiği proxy sitelerinden ulaştığımız kapalı sitelerin üzerine düşünmediğinizin farkına varacaksınız. Youtube’un neden açılmadığı konusunda faaliyet belgesi alıp Türkiye’ye uygun mu değilller mi diye kontrol edilmelerinin beklendiğini biliyoruz. Dünyadaki bütün sitelerden Türkiye’den faaliyet belgesi almalarını beklemek biraz mantıksız da gelse, çocuklar gibi omuz silkip ‘bana ne’ demeye devam ediyoruz.


Bu konuda komik örnekler de yok değil. Mahsun Kırmızıgül’ün avukatı, müvekkilinin kişilik haklarına müdahale ettiği için aralarında dünyanın en büyük sinema veritabanlarından biri olan imdb.com’un da bulunduğu 4 sitenin kapatılmasını istemiş. Savcının sitenin adını imdb değil imbd yazması sayesinde bir ayıptan daha kurtulmuş olduk. Sansür toplumu olma yolunda ilerlerken, ifade özgürlüğünü hala tartıştığımız Türkiye’de yasaklanması bize artık anormal gelmeyen bu sitelere erişilememenin ‘imaj bozduğu’ ayyuka çıktı. Bu bir kapanıp bir açılan internet sitelerinin kapanmasının ‘neden’i yok.


Biz de sansürcü bir zihniyetin hakim olduğu sözde özgürlük platformunu, yasaları, neler yapıldığını ve neler gerektiğini ilgililere sorduk. Çıkan sonuç aynı: 5651 sayılı yasa baştan aşağı değişmeli. İnternet siteleri suç değil, sansür yüzünden kapatılıyor. Biz de, internet sansürü konusunu, Türkiye Bilişim Derneği yönetim kurulu üyesi Türker Gülüm, BESAM başkanı Esen Arslandoğan, İnternet ve Hukuk Platformu yürütme kurulundan Avukat Fikret İlkiz ve sansuresansur.org sitesinin kurucuları Fırat Yıldız, Deniz Tan ve Selim Yörük’le konuştuk.




‘BİZİM İLGİMİZ YOK’


Telekomünikasyon Kurumu İletişim Başkanlığı’na da bu konudaki görüşlerini sorduk. Her engellenen sitenin TİB’nın sorumluluğunda olmadığını, sadece 5651 sayılı yasada geçen 9 katalog suçla ilgili engellemelerin TİB tarafından yapıldığını, onların da yurtdışı kökenli siteler için re’sen kapatma yetkisinin olduğunu ancak yurt içinde yer alan sitelere ‘bildir-kaldır’ yönteminin uygulandığını belirtirken, diğer kapatılan sitelerin TCK’ya bağlı olarak Telekom, TTNet ve diğer servis sağlayıcılar tarafından kapatıldığını bildirdi. “Son zamanlardaki site kapatmalarıyla bizim bir ilgimiz yok” diyen yetkili, Türkiye’den faaliyet belgesi aldıkları takdirde sitelerin muhatap alınacağını ve böylece re’sen kapatmaların da azalacağını söyledi. 22 Eylül tarihli istatistiklere göre, şu anda 1112 site kapalı ve bunların 861’i re’sen kapalı. Bu sitelerden 415’i ‘Çocuk istismarı’, 352’si ‘Müstehcenlik’ 79’u ‘Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama’, 51’i ‘Atatürk aleyhine işlenen suçlar’, 25’i ‘bahis ve kumar’, 12’si ise ‘Fuhuş’ gerekçesiyle kapatılmış. Her ne kadar geçen hafta ‘ekşisözlük’ hiçbir gerekçe ve yasa maddesi belirtilmeden kapatılsa da, 5651’de bu kapatmalar dışında intihara yönlendirme, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini suçları da içeriyor.


Hız yüzünden yolları kapamak gibi






Türker Gülüm, özellikle Yargıtay’a bağlı re’sen kapatmalardan şikayetçi. Haklı mı haksız mı sorgulanmadan, mahkeme kararı ile onaylamadan, binlerce kişinin blogunun yer aldığı wordpress.com, sonrasında youtube’un kapanmasının bir adamın hız yapmasından dolayı tüm yolları kapatmaya benzetiyor: “Youtube örneğini ele alalım. Atatürk aleyhine 15 video varsa Türkiye’nin turizmini tanıtan, doğa güzelliklerini anlatan 100 binlerce video var. Atatürk aleyhine propagandadan Türkiye’de kaç kişi etkilenir? Biz kafamızı devekuşu gibi kuma sokarak kurtulduğumuzu sanıyoruz. Yurtdışında 1 milyar kişi o videoları görüyor. Şimdi kimi cezalandırmış oldum?”


Bu yasa sansür yasası olmaktan kurtulamaz





Fikret İlkiz, 5651 sayılı yasanın ‘internette sınırlandırma’ ve ayrıca bazı suçlarla ilgili olarak yer sağlayıcı, içerik sağlayıcı ve erişim sağlayıcılar üzerinden ‘mücadele’ yasası olduğunu söylüyor. Bu kanunun internet ortamında yapılan yayınlar karşısında sadece çocukları, gençleri ve aileleri internet ortamındaki zararlı yayınlardan korumak amacı ile hazırlandığını belirtirken, kanunun internet ortamında yapılan yayınlardaki sorumluluk sistemini kuran ve tanımları doğru düzgün yapan temel bir yasa olmadığının altını çiziyor. Bu kanuna göre; içeriğinde 9 katalog suçun bulunduğu internet ortamındaki bu yayın­lar­la il­gi­li ola­rak eri­şi­min en­gel­len­me­si­ne ka­rar verildiğini ve bu kararın verilme sürecinde sorunlar yaşandığının altını çizerken yasal süreci şöyle açıklıyor: “Eri­şi­min en­gel­len­me­si ka­ra­rı, so­ruş­tur­ma ev­re­sin­de hâ­kim, ko­vuş­tur­ma ev­re­sin­de ise mah­ke­me ta­ra­fın­dan veriliyor. Ayrıca Ya­sada sayılan ‘belirli suç­la­rın’ in­ter­net yo­lu ile iş­len­me­si­ni ön­le­mek ama­cı ile görev ve yetki ‘idari’ olarak Te­le­ko­mü­ni­kas­yon İle­ti­şim Baş­kan­lı­ğı­’na ve­riliyor. Te­le­ko­mü­ni­kas­yon İle­tişim Baş­kan­lı­ğı­, internet yayınlarının içe­rik ve­ya yer sağ­la­yı­cı­sı­nın yurt dı­şın­da bu­lun­ma­sı ha­lin­de ve­ya içe­rik ve­ya yer sağ­la­yı­cı­sı yurt için­de bu­lun­sa bi­le ço­cuk­la­rın cin­sel is­tis­ma­rı ile müs­teh­cen­lik suçunun işlendiği konusunda yeterli şüphe oluşturan ya­yın­la­ra iliş­kin ola­rak eri­şi­min engel­len­me­si ka­ra­rını re’sen verebiliyor.”

İlkiz, 5651’in sınırlı olarak internette mücadele yasası olarak kabul edildiğini ve bu yasanın, “sansür yasası” olarak değerlendirilmekten kurtulamayacağını, çünkü bu yasanın “internet ortamındaki yayınların tümü için geçerli” bir yasa olmadığını, bu nedenle TİB’in tüm sınırlandırma ve “site kapatma” kararlarının sorumlusu olarak görüldüğünün altını çiziyor. TİB’in tüm kapatmalardan re’sen kapatma yetkisi sınırlı olduğu için sorumlu olmadığını o yüzden de biraz da yasanın kendisine bakmak gerektiğine dikkat çekiyor: “Asıl olan ifade özgürlüğü ve bu özgürlüğün sınırlandırmalarına uygun bir yasa yapılması gerekir. Ama siyasi iktidar bunu tercih etmemiştir. Aksine sınırlı bir yasa ile; tüm internet yayınlarının denetimi gibi bir tutumun ortaya çıktığı sorunlar tartışılmaktadır. Bu yasa bunun için yeterli olmadığı gibi; tüm internet yayınları için çıkarılmış bir kanun da değildir. Bu yasanın kendi içinde çelişkili maddelerinin uygulanması suretiyle yapılacak işlemler tartışma yaratır. Sansür olarak nitelendirilir.”


Anayasaya aykırı yasa


Sitelerin kapatılmasından sorumlu 5651 sayılı yasa aslında anayasaya bile aykırı. Anayasanın 29. maddesinde yer alan bir kanunun “Haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar koyamaz” hükmüne uymuyor.


Kimilerine göre saç teli müstehcen











Geçen ay yine bir video paylaşım sitesi olan dailymotion’un kapatılmasının ardından, reklam ve tasarım dünyasından haberler veren, 700’e yakın reklam filmi, animasyon ve kısa film bulunan elmaaltshift sitesinin kurucusu Fırat Yıldız, siteyi kendi isteğiyle kapatmaya karar vermiş. “Bir baktım bütün site bembeyaz görünüyor, bütün video paylaşım siteleri yasaklı” diyen Yıldız, önce sitelerde gördüğümüz ‘bu siteye erişim mahkeme kararıyla engellenmiştir’ yazısının çıkacağı şekilde kapatmış blogu. İlk önce ciddiye alıp gerçek sananlar da olmuş tabii. Daha sonra bunun bir protesto olduğunu iyice belli etmek için ‘bu siteye erişim kendi kararıyla engellenmiştir’ yazısını tercih etmiş.

Sonra Selim Yörük anafikir.com sitesinde site kapatmak için gereken kodu yazmış ve kampanya bu şekilde başlamış. Sonrasında kulaktan kulağa yayılmış ve 1 hafta içinde 441 site kendini kapatmış. Kampanya bu büyük ilgiyle birlikte sansuresansur.org sitesine taşınmış. Deniz Tan, “1 haftanın sonunda herkes kendi isteğiyle bir şeyler yapmaya başladı. Biz kıvılcımı çaktık sadece. Biz bile bu kadar ilgi beklemiyorduk” diyor. Bir sonraki hareket de 15 Eylül’de biteceği söylenen ancak kullanıcıların yoğun ilgisiyle hala bitmeyen poster hareketi. Şu an sansuresansur.org sitesinde ve facebook’ta oluşturulan grupta 100’ün üzerinde poster var.




BİR ÖNİZLEME









Sansuresansur kampanyasının 3 temsilcisi de, önünü açtıkları kampanyanın esas amacının internet kullanıcıları başta olmak üzere bir uyarı yapmak olduğunu belirtiyor. ‘Bir gün sürekli girdiğiniz, bilgi aldığınız site de kapanabilir. Suçlu olması, ya da Atatürk’e hakaret, çocuk istismarı içermesi gerekmiyor’ mesajını vermeye çalışıyorlar. Tan, insanların sitelere başka yöntemler kullanarak ulaşabildikleri için tepki göstermediklerini zaten asıl amaçlarının da bu kitleyi uyarmak ve unutmamalrını sağlamak olduğunu belirtirken, bu sistemin tamamen ters işlediğini suçu kanıtlanana kadar masum değil, masumiyeti kanıtlanana kadar suçlu olduğunu ifade ediyor: “Sakıncalı buldukları sayfaları ayıklamak yerine hepsini kapatıyorlar. Müstehcenlik de tarif edilmiyor ki yasada, kimilerine göre saç teli müstehcen...” Yörük ise gelecekte bu zihniyet devam ederse bizi bekleyen tehlikeye dikkat çekiyor: “Gelecekte belki de sadece 100 site olacak biz de onlara girebileceğiz. İnternet çok büyük bir bilgi kaynağı ama bunu kullamayacağımız günler gelecek. O yüzden kampanyanın ismi geleceğin internetinin önizlemesini yapıyoruz.”


BESAM: Bizi paravan olarak kullanmasınlar


İnternet sitelerinin erişim engelleri fikri mülkiyet açısından da sorun teşkil ediyor. Ancak mp3 sitelerine bir uyarı yapmak ve içeriği kaldırmalarını istemek gibi bir çözüm olabilecekken sitelerin kapanması işi iyice güç duruma sokuyor. 2 hafta önce düzenlenen İnternet ve Fikri Mülkiyet konulu panelde, BESAM başkanı Esen Arslandoğan, panel sonrası “BESAM olarak elbette korsan yüzünden kapatmaların başka çaresi yoksa yanında olmak zorundayız ancak FSEK’i bahane olarak kullanarak yapılan sansüre biz de karşıyız çünkü bu en başta ifade özgürlüğünü kısıtlıyor” dedi.


CUMHURİYET HAFTA SONU / 04 EKİM 2008



19 Mayıs 2008 Pazartesi

1 Mayıs'ta Gazeteci Döverseniz...


(Fotoğraf: Fikret İLKİZ)


İstanbul 9. İdare Mahkemesi 1 Mayıs 2007'de İçişleri Bakanlığının hizmet kusuru olduğuna karar verdi ve bin YTL tazminata mahkum etti. Bu karar emsal nitelikte hem de sadece gazeteciler için değil, tüm dayak yiyen mağdurlar için...

BİA Haber Merkezi - İstanbul

19 Mayıs 2008, Pazartesi

FİKRET İLKİZ


Geçen sene 1 Mayıs "kutlamaları" 2008 kutlamalarından farksızdı. Anımsayın yine 1 Mayıs'ı Taksim'de kutlamak isteyenlere polisin müdahale etmesi sonucu yaralanan çok sayıda kişi hastaneye kaldırılmıştı. Haber peşinde koşan gazeteciler yaralanmış, biber gazı sıkılmış, dövülmüş ama görev yapmaya gayret etmişlerdi.


1 Mayıs 2007 olayları sırasında yaralanan "mağdurlar", görev yapan emniyet görevlilerince, zor kullanma yetkisinin aşılarak, coplanarak dövüldükleri ve kendilerine biber gazı sıkıldığından dolayı emniyet görevlilerinin suç işlediği iddiasıyla 38 kişi Savcılığa suç duyurusunda bulunmuştu.

Savcılık kovuşturmaya gerek görmedi

Suç duyurusunu soruşturan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Memur Suçları Soruşturma Bürosu altı emniyet görevlisi ile "olay tarihinde olay mahallinde görev yapan diğer tüm güvenlik görevlileri" hakkında; "Olaylar sırasında bir kısım mağdurların yaralandıkları görülmüş ise de, bu yaralanmaların, emniyet görevlilerinin yasal olarak zor kullanmaları sonucu meydana gelebilecek yaralar olduğu, emniyet görevlileri olan tüm şüphelilerin, zor kullanma yetkilerinin sınırlarını aşarak, ya da memuriyet nüfuzlarını kötüye kullanmak suretiyle, mağdurlara karşı etkili eylemde bulunduklarına dair, haklarında kamu davası açmaya yeter, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği, mağdurlarda meydana gelen yaralanmaların dereceleri ile şüphelilerin yasal olarak kullandıkları zor arasında herhangi bir orantısızlık bulunmadığı, müsnet suçun unsurlarının oluşmadığı anlaşıldığından …" kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verdi. (12.03.2008 tarih ve 2008/4096-131 Karar No)


Şikayetçi mağdurlardan olan ve biber gazı sıkılan gazetecilerden birisi Cumhuriyet gazetesi muhabiri Alper Turgut, savcılık şikayetinden sonuç alamamış olsa da; avukatı Tora Pekin İçişleri Bakanlığından; davacı Alper Turgut'un, 1 Mayıs 2007'de gazetecilik mesleğini yerine getirmek amacıyla görev yaptığı sırada çevik kuvvet birimine bağlı polis memurları tarafından cop darbeleri ve tekmelerle yaralandığından, çok yakın mesafeden biber gazı sıkıldığından geçici körlük yaşadığından dolayı, bu olayların yaşanmasında idarenin hizmet kusuru olduğu iddiasıyla bin YTL manevi zararının tazminini talep eder.


Karar veren İstanbul 9. İdare Mahkemesi günümüz 2008 yılı 1 Mayıs olayları bakımından idarenin nasıl bir hizmet kusuru işlediğine dair kararında şöyle diyor:
"Dava davacının 1 Mayıs 2007'de gazetecilik mesleğini yerine getirdiği sırada polis memurları tarafından darp edilmesi olayında idarenin hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle bin YTL manevi zararın tazmini amacıyla açılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu ve idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır. Hizmet kusuru, idarenin yürütmekle yükümlü olduğu hizmetlerin kuruluşunda düzenlenmesinde, işleyişinde ve yürütülüşünde ortaya çıkan her türlü eksiklik, aksaklık, bozukluk, sakatlık olarak tanımlanabilir.


"Diğer bir ifadeyle; idare hizmetin kötü işlemesi veya geç işlemesi yahut hiç işlememesi hallerinde hizmet kusuru işlemiş sayılır. Diğer taraftan, kamu idareleri, yapmakla yükümlü bulundukları kamu hizmetlerini gereği gibi ifa etmekle beraber bu hizmetin işleyişini sürekli olarak kontrol etmek ve hizmetin yürütülmesi sırasında gerekli önlemleri almakla da yükümlüdür. İdarenin bu yükümlülüğünü yerine getirmemek suretiyle hizmetin kötü veya geç işlemesi, gereği gibi işlememesi ve bu yönden bir zarara sebebiyet, verilmiş olması hali, idareye meydana gelen zararların tazmin sorumluluğunu yükler.

"Diğer, taraftan İdare kamu hizmetini yürüteceği personeli en iyi şekilde eğitmek ve personelin görevini yerine getireceği zaman içinde davranması gerekli tüm kuralları vereceği eğitimle sağlamakla yükümlüdür. Özellikle kolluk personelinin gerekli hukuk bilgisiyle donatılması mesleğin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi açısından kaçınılmazdır." (ESAS NO: 2007/554, KARAR NO : 2008/727 Tarih 21.04.2008)

İçişleri Bakanlığının "hizmet kusuru"

1 Mayıs 2007 olaylarında gazeteciyi yaralayan İçişleri Bakanlığının neden "hizmet kusuru" işlediğini karara bağlayan İstanbul 9. İdare Mahkemesi "vatandaşların haber alma" hakkının başka türlü korunamayacağına şöyle karar vermiştir:


"Kolluk görevini yürütmekle görevli personelin görevini yerine getirmek amacıyla zor şartlar altında mücadele veren gazetecilere yardımcı olması gerekirken onların haber alma hakkını engelleyecek şekilde davranmasının kabul edilebilir hiçbir yanı bulunmamaktadır. Kolluk personeli gazetecilerin haber alma hakkını sağlayacak tüm imkanları sağlamakla görevlidir.
"Zira vatandaşların en iyi doğru ve sağlıklı şekilde haber alma imkanından yararlanması ancak bu şekilde mümkündür. Gazetecilerin doğru ve gerçekleri tüm çıplaklığıyla sağlayabilmesi onların görevlerinde yardımcı olunmasının sağlanması hukuk devletinin de vazgeçilmez koşuludur. Doğaldır ki bu görevi sağlayacak kolluk personelini seçmek ve bu personeli yetiştirmek davalı idarenin sorumluluğunda bulunmaktadır.


"Bu durumda darp edildiği kötü muamelelere maruz kaldığı şüphe götürmeyen söz konusu fiillerin kolluk kuvvetlerince gerçekleştirildiği anlaşılması ve personel seçimi ve yetiştirilmesi konusunda gerek yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle davalı idarenin hizmet kusuru işlediği açık olduğundan idarenin zararı tazmin yükümlülüğü bulunmaktadır."


Karar, emsal nitelikte

Bu nedenle gazeteci Alper Turgut'un açtığı dava kabul edilerek "1.000 YTL manevi tazminat" ödenmesine dair verilen bu karar 2008 1 Mayıs olayları bakımından "emsal" niteliktedir. Hem de sadece gazeteciler için değil, tüm dayak yiyen mağdurlar için…


Bir yandan yargının yargıları; halkın haber alma hakkının nasıl sağlanacağı konusunda kararlar üretirken, idare de 2008 yılı 1 Mayıs olayları nedeniyle hizmet kusuru üretmeye devam ediyor. Kusurlu hizmet vermeyi her sene yerine getirerek alışkanlıklarını sürdüren idarenin, demokrasi ve insan hakları anlayışı da böyle oluyor anlaşılan... (Fİ/GG)